Seraya damla sulama sistemi nasıl kurulur? Adım adım

Damla sulama sistemi nasıl kurulur sorusunun cevabı kısaca şu: su kaynağından başlayıp pompa, filtre, gübre tankı, ana hat, yan hatlar ve damlatıcılı borulara kadar uzanan bir zincir kurulur ve zincirin her halkası birbirine uygun olmalıdır. Biri zayıf kalırsa sistem verim vermez.

Biz Alsancak Tarım olarak 2000 yılından beri Antalya Yeni Hal’de çalışıyoruz ve Vatan Plastik bölge yetkili bayiiyiz. Bu yazıda sera için damla sulamanın parçalarını ve kurulum sırasını sade bir dille anlatıyoruz. Amaç, ne alacağınızı ve hangi sırayla bağlayacağınızı bilmenizdir.

Kısaca

• Sistem şu sırayla kurulur: su kaynağı, pompa, kontrol birimi (filtre, gübre tankı, basınç ayarı), ana hat, yan hat, damlatıcılı lateral borular.
• Filtre damlatıcıların tıkanmasını önler; en çok atlanan parça odur.
• Montaj bittikten sonra sisteme su verip önce ana hattı, sonra yan hatları, en son laterallerin uçlarını yıkayın.
• Basınç, projeye ve boruya göre değişir; ürün bilgisine bakın.

Damla sulama sisteminin parçaları

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden Prof. Dr. Süleyman Kodal’ın sulama sunumunda sistem şöyle sıralanıyor: damlatıcılar, lateral boru hattı (damla sulama borusu), manifold (yan) boru hattı, ana boru hattı, kontrol birimi ve pompa ünitesi. Vana, manometre, su sayacı gibi parçalar da bunlara eklenir.

Bu parçaların çoğu damla sulama sayfamızda yer alıyor: borular, ek parçalar, vanalar, filtreler, hidrosiklon, gübre tankı ve sulama motorları.

1. Su kaynağı ve pompa

Önce suyun nereden geleceğini belirleyin: kuyu, havuz, gölet ya da şebeke. Kaynağın debisi (ne kadar su verdiği) ve suyun temizliği sonraki her seçimi etkiler. Kodal’ın sunumuna göre kanal, akarsu ve sığ kuyulardan su alınıyorsa yatay milli santrifüj tip pompalar kullanılır.

Pompanın gücü, aynı anda kaç hattı sulayacağınıza bağlıdır. Büyük bir seranın tamamını tek seferde sulamak mümkündür ama sistem debisi, boru çapı ve pompa gücü artar; bölümlere ayırıp sırayla sulamak bunları azaltır. Seranızı ve su kaynağınızı bize anlatın, pompa ve hat seçimini birlikte değerlendirelim.

2. Kontrol birimi: filtre, gübre tankı ve basınç ayarı

Kontrol birimi sistemin kalbidir ve su kaynağıyla borular arasında yer alır. Kodal’a göre bu birim şunlardan oluşur:

• Hidrosiklon (kum ayırıcı): İri ve ağır kum parçalarını tutar. Kuyu suyunda kum ve mil çoksa gerekir.
• Kum-çakıl filtre: Mil, yosun, yaprak, böcek gibi organik maddeleri tutar. Göl, dere ve gölet suyunda gerekir.
• Gübre tankı: Gübreyi su ile sisteme verir.
• Elek ya da disk filtre: Çok ince parçaları ve gübrenin erimeyen kısımlarını süzer.
• Basınç regülatörü: Suyun sisteme sabit basınçla girmesini sağlar.

Filtre ve gübre sırası önemlidir. Erhaş’ın filtre kataloğu, gübrelemenin elek ya da disk filtreden önce kurulması gerektiğini söyler; çünkü gübre doğrudan boruya verilirse erimemiş parçacıklar damlatıcıları tıkayabilir. Aynı katalogda filtrenin damlatıcıları korumak için hayati olduğu, tıkanmanın su dağılımını bozup ürün miktarını ve kalitesini düşüreceği belirtiliyor.

Filtrenin inceliği boruya göre değişir. Bir yassı boru üreticisi (Erhaş), filtre çıkışında suyun en az 130 mikron (120 mesh) inceliğinde süzülmesini istiyor; bundan büyük parçacıklar damlatıcı deliğini tıkar. Sizin borunuz için gereken değeri ürün bilgisinden ya da bize sorarak teyit edin.

3. Ana hat ve yan hat boruları

Ana hat suyu kontrol biriminden seraya taşır; yan hat (manifold) ise suyu laterallere dağıtır. Kodal’ın sunumunda ana hat için 6 atm işletme basınçlı sert PVC (gömülü) ya da PE (yüzeyde) boru, manifold için 4–6 atm işletme basınçlı, 32–110 mm çaplı boru anılıyor. Bu rakamlar tarla ölçeği için verilmiştir; sera hattınızın çapı debiye ve uzunluğa göre değişir.

Hatta bölümleme için vana koyun. Bir vanayla bir bölümü sulayıp diğerini kapalı tutabilirsiniz. Bu, pompanın aynı anda tüm seraya yetmediği durumlarda işinizi kolaylaştırır.

4. Lateral borular: damlatıcılı damla sulama borusu

Lateraller bitki sıralarına döşenen, üzerinde damlatıcı bulunan borulardır. Kodal’a göre sebze ve tarla bitkilerinde her sıraya bir lateral de, iki sıraya bir lateral de döşenebilir; bu, damlatıcı aralığına ve sıra aralığına bağlıdır. İki sıraya tek lateral yeterliyse her sıraya ayrı boru döşemek gereksiz boru masrafı demektir.

Boru çeşitlerini (yassı, PC, yuvarlak) ve et kalınlığı ile damlatıcı aralığını ayrı bir yazımızda anlattık: damla sulama borusu çeşitleri.

Lateralleri döşerken damlatıcıları yukarı bakacak şekilde serin. Netafim’in kurulum anlatımında da damlatıcılar yukarı bakacak şekilde serilir ve başta ve sonda yaklaşık 2 m fazla boru bırakılır. Boruyu sürüklemeyin; keskin taş ve çıkıntılar boruyu delebilir.

Ürününüzü ve sera ölçünüzü yazın; lateral, ana boru ve bağlantı parçalarını birlikte listeleyelim.

5. İlk yıkama ve basınç kontrolü

Montaj bitti, ama sisteme hemen bitki sulatmayın. Önce yıkayın:

1. Suyu açın. Netafim’e göre su vermeden önce tahliye vanalarından belirli bir süre su boşa akıtılır; sıra önce ana hat, sonra yan hat (submain), en son flushing hattıdır.
2. Lateral uçlarından temiz su gelene kadar bekleyin.
3. Uçlar temiz akınca uçları kapatın.
4. Vanaları açıp sistemi basınçlandırın.

Yıkama, montaj sırasında boruya giren toprak, plastik talaşı ve kum gibi şeyleri sistemden atar; atılmazsa damlatıcıları tıkar.

Basıncı kontrol ederken şuna bakın: Kodal’ın sunumuna göre damlatıcı girişinde istenen işletme basıncı çoğunlukla 0,5–2,0 atm aralığındadır. Bir yassı boru üreticisi (Panplast) boruları için en çok 2 atm çalışma basıncı belirtiyor. Boruyu ürün bilgisinde yazan basıncın üstünde çalıştırmayın. Netafim ayrıca filtre giriş ve çıkış basıncının, yan hat ve sistem sonu basıncının projeye uygun olup olmadığına bakılmasını ve bu değerlerin not edilmesini öneriyor; sonraki kontrollerde karşılaştırma yaparsınız.

Sistem çalışırken nelere dikkat edilir?

• Filtre tıkanması: Erhaş kataloğuna göre filtrenin giriş ve çıkış basınçları arasında 1 bar ya da daha fazla fark oluşursa filtre temizlenmelidir.
• Gübreleme: Aynı katalog, sistem tam basınca ulaşıp hatlar suyla dolmadan gübre verilmemesini, gübre bittikten sonra da sistemin en az 20–25 dakika çalıştırılmasını söylüyor.
• Yıkama: Lateral uçlarını düzenli yıkayın; tortu uçta birikir.

Ödeme tarafında kolaylık var: Ziraat Bankası Başak Kart ve DenizBank Üretici Kart ile 5 aya kadar faizsiz, Garanti BBVA kredi kartıyla 12 aya kadar vade; peşin ya da havale ile ödemede indirim yapıyoruz.

Proje çizimi gerekir mi?

Kodal’ın sunumu, damla sulamanın doğru proje, doğru malzeme, doğru kurulum ve doğru işletme ile başarılı olduğunu ve sistemin küçük de olsa büyük de olsa konunun uzmanı bir ziraat mühendisi tarafından planlanması gerektiğini vurguluyor. Biz proje çizimi yapmıyoruz; ancak seranızın ölçüsünü ve ne yetiştirdiğinizi yazarsanız boru, bağlantı, vana ve filtre seçiminde yardımcı oluruz.

Bize ne göndermelisiniz?

Size uygun parçaları önerebilmemiz için şunları yazmanız yeterli:

• Yetiştirdiğiniz ürün ve sıra aralığı
• Sera ölçüleri (en, boy) ve kaç bölüm sulanacağı
• Su kaynağı (kuyu, havuz, şebeke) ve varsa pompa bilgisi
• Suyun durumu (kumlu, bulanık, kireçli mi)
• Gübreleme planınız (gübre tankı gerekip gerekmediği için)

WhatsApp ve cep hattımız 0537 656 50 32, sabit hattımız 0242 339 97 52. Yeni Hal’deki dükkânımıza da uğrayabilirsiniz.

Kaynaklar

• Netafim Türkiye: Damla Sulama Sistemlerinin Kurulumu
• Prof. Dr. Süleyman Kodal (Ankara Üniversitesi): Damla Sulama Projelerinin Kontrolü, sunum
• Erhaş: Filtreler ile ilgili genel bilgiler
• Erhaş: Yassı damla sulama boruları teknik bilgiler
• Panplast: Yassı Damla Sulama Boruları