Sonbahar dikimi öncesi sera hazırlık listesi (Antalya)

Sonbahar dikimi öncesi sera hazırlığı, ağustos ile ekim arasında yapılacak işlerin bir sırayla ilerlemesidir: örtüyü kontrol etmek, serayı temizlemek, toprağı dezenfekte etmek, sulama hatlarını yıkamak ve havalandırma açıklıklarını kapatmak. Fideler serada yerini aldıktan sonra bu işlerin çoğunu yapmak ya zorlaşır ya da hiç mümkün olmaz.

Biz Alsancak Tarım olarak 2000 yılından beri Antalya Yeni Hal’de çalışıyoruz ve Vatan Plastik bölge yetkili bayiiyiz. Aşağıdaki liste, Tarım ve Orman Bakanlığı talimatlarına ve üretici kılavuzlarına dayanır; bizim eklediğimiz yerlerde bunu belirttik. Her seranın durumu farklıdır, listeyi kendi serinize göre kısaltın ya da uzatın.

Kısaca

• Önce örtü, klips ve ipleri kontrol edin; yırtık ve gevşekliği dikimden önce giderin.
• Hasat artıklarını ve yabani otları seradan çıkarın; sera yüzeyini ve damla hortumlarını temizleyin.
• Solarizasyon Bakanlık talimatına göre temmuz–ağustosta, yaklaşık iki ay sürer; dikim tarihinden geriye doğru planlayın.
• Damla hatlarını uçlarından yıkayın, filtreleri kontrol edin, sızıntıları dikimden önce onarın.
• Havalandırma açıklıklarını tülle kapatın; Bakanlık talimatı 462 mikrometrelik tül der.

1. Örtüyü kontrol edin: yenilemeli mi, onarmalı mı?

Sera örtüsü bir sezon boyunca güneşte, rüzgârda ve ilaçlamada yıpranır. Dikimden önce serayı dışarıdan ve içeriden gezin:

• Yırtık, delik ve ince kalmış bölgelere bakın.
• Gevşek ya da çırpınan alanları işaretleyin; sallanan örtü köşelerde aşınır.
• Klips ve profil bağlantılarının yerinde olup olmadığını kontrol edin.
• Keskin köşe ve çıkıntıları örtünün değdiği yerlerden temizleyin.

Küçük hasar için sera tamir bandı yeterli olabilir. Örtünün ömrü bitmişse ya da çok sayıda onarım gerekiyorsa yenilemek daha akıllıca olur. Ay değerinin garanti olmadığını ve seçimde nelere bakılacağını sera naylonu kaç aylık seçilmeli ve sera örtüsü seçerken nelere dikkat edilir yazılarında anlattık. Kükürtlü ilaçlama yapıyorsanız SR katkılı örtü yazısına da bakın.

Örtü değişecekse bunu dikimden önceye planlayın. Örtüyü ölçünüze göre kesiyoruz; en ve boyu yazmanız yeterli. Yenileme ya da onarım ihtiyacınız için bize yazabilirsiniz, sera örtülerimize birlikte bakalım.

2. Temizlik ve dezenfeksiyon

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın örtüaltı sebze entegre mücadele talimatı, hasat sonrası şunları önerir:

• Bitki artıklarını sökün ve seradan uzaklaştırıp imha edin. Domates güvesi gibi zararlıların larva ve pupaları artıklarda yaşamını sürdürebilir.
• Sera içindeki ve çevresindeki yabani otları temizleyin; bazı zararlı ve virüslerin barınağı olabilirler.
• Sera yüzeylerini ve damla sulama hortumlarını dezenfektanla temizleyin. Talimat bunu bakteriyel hastalıklar için yazar.
• Budama makası ve kesici aletleri dezenfekte edin. Talimat, bakteriyel hastalıklar bölümünde %10’luk sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) örneğini verir.

Dezenfektan ve ilaç seçimi için ziraat mühendisinize danışın.

3. Solarizasyon: ne zaman, nasıl?

Solarizasyon, nemli toprağın güneşle ısıtılıp şeffaf plastikle kapatılmasıdır. Bakanlık talimatında şöyle tarif edilir:

• Zaman: Güneşin en yoğun olduğu temmuz–ağustos, yaklaşık iki ay.
• Hazırlık: Toprak 30–40 cm derinliğe kadar işlenir, 40–50 cm derinliğe kadar sulanır, kesekler kırılır, yüzey düzeltilir.
• Örtü: 0,025–0,1 mm kalınlıkta, deliksiz, şeffaf plastik. Kenarlar önceden açılmış karıkların içine gömülür.
• Nem: Toprak nemini kaybederse örtünün altında bırakılan damla sulama sistemiyle ya da örtü açılarak sulanır.
• Süre: 4–6 hafta olabilir, gerekirse 8–10 haftaya uzatılır.
• Sonrası: Toprak 15 cm’den derin işlenmemeli.

Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü’nün broşürü, örtüde delik ya da yırtık olmaması gerektiğini ve damla hatlarının önceden yerleştirilmesini ayrıca vurgular.

Bunun planlamaya anlamı şu: Eylül ya da ekimde dikecekseniz, solarizasyon örtüsünü dikimden haftalar önce kaldırabilecek şekilde başlatmalısınız. Bu yıl zamanı kaçırdıysanız, süreyi kısaltıp kısaltamayacağınızı mutlaka ziraat mühendisine sorun; kaynaklarda kısa süre için bir garanti yok. Solarizasyon örtülerimiz için teknik örtüler sayfamıza bakabilirsiniz.

4. Damla sulama hatlarını kontrol edin ve yıkayın

Yeni sezon başlamadan sulama sistemini çalıştırıp kontrol edin. Netafim’in işletme ve bakım kılavuzu şu sırayı önerir:

1. Hat uçlarındaki yıkama noktalarını açın.
2. Ana hatta yıkama vanalarını açın, ara hat vanaları kapalıyken sistemi çalıştırın; çıkan su 5 dakika boyunca berrak akana kadar bekleyin.
3. Ara hat vanalarını açıp ara hatları temizleyin.
4. Her ara hat için lateral uçlarından berrak su gelene kadar yıkayın; su yetmiyorsa birkaç lateralı sırayla yıkayın.
5. Yıkama noktalarını kapatın, sistemi tam basınca getirin, havanın çıktığından emin olun.
6. Sızıntıları kontrol edip onarın, onarımdan sonra hatları yeniden yıkayın.

Kılavuz, sızıntı kontrolünü dikimden, bitki örtüsü gelişmeden önce yapmanızı da söyler; çünkü sonradan onarım zorlaşır. Filtreler tam kirleri tutmadığından ince silt hatlarda çökebilir; bu yüzden yıkama sezon boyunca düzenli yapılmalıdır. Filtre ve pompa basınçlarını da yazın; filtre geri yıkama sıklığı normalden fazlaysa bayinize danışmanızı önerir.

Boru, vana, filtre ya da ek parça eksiğiniz varsa damla sulama malzemelerimize bakabilirsiniz. Kaç metre boruya ve hangi parçaya ihtiyacınız olduğunu seranızın ölçüsüyle yazarsanız birlikte listeleriz.

5. Havalandırma açıklıklarına tül, girişe çift kapı

Dikimden önce yapılacak en önemli korumalardan biri, zararlının seraya girişini kapatmaktır. Bakanlığın örtüaltı sebze talimatı; yaprak galeri sineği, beyaz sinek, trips, yeşilkurt gibi birçok zararlı için havalandırma açıklıklarının 462 mikrometrelik tülle kapatılmasını önerir. Domates güvesi (Tuta absoluta) için ise seraların çift kapılı olması ve giriş-çıkış ile havalandırma açıklıklarının zararlının giremeyeceği incelikte tülle kapatılması gerekir.

Tül aldığınızda açıklığın ölçüsünü ve göz aralığını söylemeniz yeterli; tüllerimizi ölçünüze göre dikiyoruz. Hangi zararlıya karşı koruma istediğinizi de yazın; uygun tülü birlikte seçelim.

6. Klips, ip ve küçük malzemeler

Dikim başlayınca ip çekmek, tül gerdirmek, örtüyü sabitlemek için küçük malzemeye ihtiyaç duyarsınız. Önceden bakın:

• Klipsler: Eksik ve kırık klipsleri sayın; boru çapına uygun olanı seçin. Sera klipsleri sayfamızda düz, Richel, sekmanlı gibi çeşitler bulunur.
• İpler: Askı ipinin sezon boyunca bitki yükünü taşıyacağını unutmayın. Eski, güneşten yıpranmış ipi yenilemek, ortada kopma riskini azaltır. Sera ipleri sayfamıza bakabilirsiniz.
• Tamir bandı: Sezon ortasında çıkacak küçük yırtıklar için birkaç rulo bulundurun.

Ödeme tarafında Ziraat Bankası Başak Kart ve DenizBank Üretici Kart ile 5 aya kadar faizsiz, Garanti BBVA kredi kartı ile 12 aya kadar vade imkânı var; peşin ya da havale ile ödemede indirim yapıyoruz.

Sıralı kontrol listesi

1. Hasat artıklarını ve yabani otları temizleyin.
2. Örtüyü, klipsleri ve iplerini kontrol edin; gerekirse yenileyin ya da onarın.
3. Sera yüzeyini ve damla hortumlarını temizleyin, aletleri dezenfekte edin.
4. Toprağı hazırlayıp solarizasyonu yapın (temmuz–ağustos).
5. Solarizasyon örtüsünü kaldırın; 15 cm’den derin işlemeyin.
6. Damla hatlarını yıkayın, filtreleri kontrol edin, sızıntıları onarın.
7. Havalandırma açıklıklarına tül, girişe çift kapı yapın.
8. Klips, ip ve tamir malzemesini hazır bulundurun, sonra dikime geçin.

Bize ne göndermelisiniz?

Hazırlık listenizi birlikte tamamlamamız için şunları yazmanız yeterli:

• Ne dikeceksiniz ve ne zaman?
• Bölgeniz (ilçe ya da köy)
• Sera ölçüleri (en ve boy) ve havalandırma açıklığı ölçüleri
• Örtünün yaşı ve durumu; küçük onarım mı, yenileme mi
• Eksik malzemeler (örtü, tül, klips, ip, damla sulama parçaları)

WhatsApp ve cep hattımız 0537 656 50 32, sabit hattımız 0242 339 97 52. Yeni Hal’deki dükkânımıza da uğrayabilirsiniz.

Kaynaklar

• T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM (2022). Örtüaltı Sebze Entegre Mücadele Teknik Talimatı (temizlik, solarizasyon, tül ve çift kapı).
• Altan, B. (2022). Solarizasyon. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü broşürü, Mersin.
• Netafim USA. Recommended Procedures for a Drip Irrigation System (işletme ve bakım, başlangıç yıkaması).
• Vatan Plastik (sera örtüleri ve ay değerleri).